Işıklı tavan modelleri ve LED seçimi

Işıklı tavan modelleri dört ana yaklaşımla yapılır. Işık geçiren membranın arkasına LED dizilen ışıklı gergi tavan, alçıpan kenara gizlenen ışık bandı, hazır LED paneller ve tavana gömülen ışıklı çizgi profilleri. Bu sistemler görünüm, tavanı ne kadar alçalttıkları ve bakım bakımından birbirinden ayrılır.

Seçimi en çok mekânın ihtiyacı belirler. Genel aydınlatmayı tavanın kendisi verecekse ışıklı gergi tavan ya da panel, yalnız ortam ışığı isteniyorsa gizli bant, yön veren bir çizgi isteniyorsa lineer profil öne çıkar. Hepsi aynı tavanda birlikte de kullanılabilir.

Işıklı tavan yaklaşımlarının karşılaştırması

Dört yöntemin farkları kısaca şöyle.

• Işıklı gergi tavan. Yarı saydam membranın arkasındaki LED’ler bütün yüzeyi aydınlatır. Doğru planlandığında geniş yüzeye yayılan, homojene yakın bir ışık verir. LED ile membran arasında boşluk gerektiği için tavan düz bir uygulamaya göre daha fazla iner, kayıp kullanılan sisteme göre değişir.
• Gizli ışık bandı. LED şerit, alçıpan bir kademenin ya da tavan kenarının içine saklanır ve ışık tavandan yansıyarak odaya yayılır. Ortam ışığı ve derinlik hissi verir, tek başına çalışma ışığı için çoğu zaman yetmez.
• LED panel. Hazır bir armatürdür, modüler asma tavana ya da alçıpana yerleştirilir. Kurulumu genellikle kolaydır. Tavanda panel sınırları görünür.
• Lineer ışıklı profiller. Tavana gömülen ya da yüzeyden geçen ince ışık çizgileridir. Koridora yön verir, mekânı böler, gergi tavanla da birleştirilebilir.

Işıklı gergi tavanda homojen ışık için mesafe

Gergi tavan LED uygulamasında karşılaşılabilecek sorunlardan biri yüzeyde LED noktalarının ya da şerit çizgilerinin seçilmesidir. Bunu belirleyen iki şey vardır, LED’lerin membrana uzaklığı ve LED’lerin birbirine uzaklığı. LED membrana çok yakınsa her biri yüzeyde parlak bir leke olarak görülür.

Bir gergi tavan üreticisi homojen ışık için tavan arasında 150 mm boşluk öngörür ve LED ile membran arasındaki mesafenin 100 mm’nin altına düşmemesini ister. Aynı üretici, LED’lerle ışıklı membran arasına şeffaf bir membran daha gerilmesini önerir. Bu ara katman tozu ve böcekleri ışıklı yüzeyden uzak tutar. LED tedarikçilerinin önerileri daha geniş mesafeler verir ve LED aralığını ışık açısına göre bu mesafeye bağlar. Kesin değerler kullanılacak membranın ışık geçirgenliğine ve LED’in ışık açısına göre değişir, üreticinin föyünden okunur.

Tavan arasının iç yüzeyi beyaz olursa ışık bu yüzeylerden de yansır ve membrana daha düzgün ulaşır. Sistemin genel yapısını ve bakımını ışıklı gergi tavan sayfasında anlattık.

Gizli ışık bandı ve alçıpan kenar

Gizli ışık bandında LED şerit doğrudan görünmez. Işık tavandan ya da duvardan yansıyarak odayı aydınlatır. Bu yüzden bandın derinliği ve şeridin konumu sonucu belirler. Şerit kademenin dış kenarına çok yakın konursa ışık kesik bir çizgi gibi görünür. Biraz içeride, alüminyum bir profilin içine yerleştirilen şerit daha yumuşak bir geçiş verir.

Profil LED’in ısısını dağıtır ve şeridi düz tutar. Profilin önüne takılan buzlu bir kapak, yani difüzör, şeritteki tek tek LED noktalarını büyük ölçüde gizler. Ne kadar gizleyeceği LED’lerin sıklığına ve profilin derinliğine bağlıdır. Gergi tavanın kenarında da benzer bir bant yapılabilir. Bunun için profil tipi montajdan önce seçilir. Gergi tavan kenarındaki gizli ışığa lake, saten ve mat gergi tavan sayfasında da değindik.

Gizli bant ışığı tavana yansıttığı için tavanın rengi ışığın rengini etkiler. Beyaz ya da açık bir tavan ışığı en az değiştirir. Parlak bir yüzeyde ise şerit tavanda yansıma olarak görünebilir.

LED panel ve lineer ışıklı profiller

LED panel ofis, okul ve mağaza gibi geniş alanlarda genel aydınlatma için sık kullanılır. Paneller modüler asma tavana oturan, alçıpana gömülen, yüzeye monte edilen ve sarkıt olarak asılan tiplerde bulunur. Arızada panelin tamamının mı, yalnız sürücünün ya da ışık modülünün mü değişeceği panelin tasarımına bağlıdır. Panel seçerken ışık miktarının yanında kamaşmaya da bakın, çok parlak paneller göz kamaştırabilir.

Lineer profiller tavanda kesintisiz ya da parçalı ışık çizgileri oluşturur. Koridorda yön gösterir, açık ofiste masa sıralarını izler, mağazada raflara paralel gider. Gergi tavanla birlikte kullanıldığında çizgiler membranın içinden geçecek biçimde planlanır ve profiller çoğu sistemde membran gerilmeden önce yerine konur. Formlu tavanlarda ışığın eğriyi izlemesi için 3D gergi tavan sayfasına bakabilirsiniz.

Işıklı tavan için LED seçiminde bakılacak değerler

LED seçiminde renk sıcaklığının yanında birkaç değere daha bakmak gerekir. Bunlar ürün föyünde yazar ve sonradan değiştirilmesi zordur.

• Işık miktarı ve verim. Lümen kaynağın verdiği toplam ışığı, lüks bir yüzeye düşen ışığı, lm/W ise harcanan her watt için verilen ışığı gösterir. EN 12464-1, ofiste yazma ve okuma için 500 lüks bakım değeri öngörür. Bir mekânın kaç lümen istediği bu tür hedeflerden hesapla bulunur.
• Renk sunumu (CRI ya da Ra). Işığın renkleri ne kadar doğal gösterdiğini anlatır, en fazla 100’dür. İnsanların sürekli bulunduğu iç mekânlarda en az Ra 80 önerilir. Ürün rengi önemli olan mağaza ve kuaför gibi yerlerde daha yüksek değer tercih edilir.
• Renk sıcaklığı. Kelvin değeri düştükçe ışık sarıya, yükseldikçe maviye yaklaşır. Tek tip görünmesi istenen bütünleşik bir ışıklı yüzeyde renk sıcaklığını uyumlu seçin. Farklı renk sıcaklıkları bilerek de birlikte kullanılabilir.
• Kısma (dim). Kısma için LED ile sürücünün uyumlu olması ve duvar anahtarının ya da kontrol sisteminin aynı yöntemle çalışması gerekir. Kısma isteniyorsa bunu sürücü seçilmeden önce söyleyin.
• RGB, RGBW ve ton ayarlı beyaz. RGB renkli ışık verir ama beyazı tam temiz vermeyebilir. RGBW’de ayrı bir beyaz LED bulunur. Ton ayarlı beyaz, yani tunable white, sıcak ve soğuk beyaz arasında geçiş yapar ve renkli ışık vermez.
• Parti ve tip birliği. Aynı tavanda farklı parti ya da farklı tip LED kullanılırsa ışıklı yüzeyde ton farkı görülebilir. Aynı tip ve partiden almak bu farkı azaltır ama tamamen gidermeyebilir, föydeki renk toleransına da bakın. Yedek LED’i ilk siparişle birlikte alın.

LED sürücünün yeri, servis erişimi ve ısı

LED’leri besleyen sürücü, halk arasında LED trafosu, ışıklı tavanda bakım ya da değişim gerektirebilen parçalardan biridir. Ulaşılabilir bir yere konmazsa basit bir arıza için bile tavanın açılması gerekebilir. Sürücüyü servis kapaklı bir boşluğa, dolap içine ya da komşu bir alana koymak bakımı kolaylaştırır. Gergi tavanın içinde kalacaksa yeri işaretlenir ve membranın o bölümüne kolay ulaşılabilecek biçimde planlanır.

Sürücünün ömrü çalıştığı sıcaklığa bağlıdır. Üreticiler ömrü belirli bir gövde sıcaklığında verir ve sıcaklık yükseldikçe beklenen ömrün kısaldığını föylerinde gösterir. Kapalı, havasız bir tavan arası sürücüyü ısıtır. Sürücüyü yalıtım malzemesinin altına gömmeyin ve çevresinde hava dolaşacak boşluk bırakın.

LED de ısı üretir, ömrü LED’in ısınmasına bağlıdır. Şerit LED’ler alüminyum profile ya da ısıyı dağıtan bir yüzeye yapıştırılır. Membranın da bir ısı sınırı vardır. Bir gergi tavan üreticisi, kendi membranında kullanılacak armatürlerin 50°C’nin üstünde ısı vermemesini ister. Bu yüzden membranın yakınında az ısı yayan LED tercih edilir.

Düşük gerilimle çalışan uzun şeritlerde hattın sonuna doğru ışık azalabilir. Bu yüzden uzun hatlar birden fazla noktadan beslenir ve sürücü sayısı, hat uzunluğuna göre planlanır.

Mekâna göre ışıklı tavan seçimi

Her mekânın aydınlatma ihtiyacı farklıdır. Mekâna göre öne çıkan noktalar şöyle.

• Ofis. Gözü yormayan yaygın ışık için ışıklı gergi tavan ya da kamaşması düşük paneller, ekran yansımasını azaltmak için mat yüzey. Kısma ve gün ışığına göre ayar, uygun bir kontrol sistemiyle kurulup kullanıldığında enerji tüketimini azaltabilir.
• Mağaza. Genel ışık için ışıklı tavan, ürünü öne çıkarmak için ayrıca spot. Ürünlerin renklerini doğru gösterecek, renk sunumu yüksek LED seçin.
• Banyo. Armatürün ve LED’in nem korumasını gösteren IP sınıfı, duşa ve küvete olan uzaklığa göre seçilir. Bu bölgeler IEC 60364-7-701 standardında tanımlıdır, ülkeden ülkeye uygulama farkları vardır. Türkiye’deki tesisat kurallarına uygunluğu ve elektrik işini yetkili bir elektrikçi üstlenmelidir.
• Havuz ve spa. Membran ve profiller neme ve klora dayanıklı seçilir. Sürücüler genellikle nemli hacmin dışında, kuru ve havalanan bir yere konur. Neme uygun koruma sınıfındaki ürünlerde kurulum koşulunu üreticinin talimatı belirler.
• Konut. Salonda ortada ışıklı bir panel ya da kenarda gizli bant, yatak odasında kısılabilen sıcak beyaz ışık sık tercih edilir. Arkadan aydınlatılan bir görsel isteniyorsa baskılı gergi tavan ışıklı membranla birleştirilebilir.

Işıklı tavan planlarken sık yapılan hatalar

Bazı sorunlar ancak ışık açıldığında fark edilir ve düzeltmek için tavanın açılması gerekebilir. Sık yapılan hatalar şunlar.

• LED’leri membrana çok yakın koymak. Yüzeyde noktalar ve çizgiler görünür. Üreticinin önerdiği mesafeyi koruyun.
• Sürücüyü kapalı bir boşluğa gömmek. Arıza olunca tavan açılır, ısı da ömrü kısaltır. Servis kapağı ve havalandırma planlayın.
• Kısmayı sonradan istemek. Uyumsuz sürücüyle kısma yapılamaz ya da ışık titrer. Kontrol yöntemini baştan seçin.
• Farklı kaynaklardan LED karıştırmak. Tavanda ton farkı oluşabilir. LED’leri aynı tip ve partiden alın, renk toleransına bakın.
• Gizli bandı tek ışık kaynağı sanmak. Dolaylı ışık çalışma ve okuma için çoğu zaman yetmez. Genel ya da görev ışığını ayrıca planlayın.

Işıklı tavanın maliyetini ışıklı alanın büyüklüğü, LED tipi ve kontrol seçimi belirler, kalemleri gergi tavan fiyatları sayfasında bulabilirsiniz. Dekon Grup olarak İzmir’de ışıklı gergi tavan için keşif yapıyor, teklifi tavan yüksekliğine ve mekânın kullanımına göre hazırlıyoruz.

Sık sorulan sorular

İlgili sayfalar

• Gergi tavan modelleri
• Işıklı gergi tavan
• Gergi tavan fiyatları